آموزش تنظیم فیلر سوپاپ هوندا ۱۲۵ در خانه بدون تعمیرکار
در این مقاله قدم به قدم روش اصولی تنظیم فیلر سوپاپ هوندا ۱۲۵ را به زبان ساده یاد میگیرید تا بتوانید صدای تقتق آزاردهنده موتور در حالت سرد را در خانه و بدون نیاز به تعمیرکار برطرف کنید. ابتدا توضیح میدهیم فیلر سوپاپ چیست، چرا بههمخوردن لقی سوپاپها باعث کم شدن قدرت، لرزش، بد کار کردن در صبح سرد و ایجاد صدای تقتق میشود و هر چند وقت یکبار باید تنظیم شود. بعد سراغ آشنایی با ابزارهای لازم مثل فیلرگیج، آچارها، پیچگوشتی و شرایط کار (دمای موتور، محل صاف، نور کافی) میرویم تا دقیقا بدانید قبل از باز کردن درپوش سوپاپ چه مقدماتی باید فراهم کنید.
در ادامه، مراحل کار را از باز کردن قابها و پیدا کردن محل فیلر، تا قرار دادن پیستون در نقطه مرگ بالا، تعیین لقی استاندارد سوپاپ هوا و دود، تنظیم با فیلرگیج، سفتکردن مهره قفل و بستن مجدد قطعات با جزئیات کامل توضیح میدهیم. به نکات ریز و اشتباهات رایج مثل سفت یا شل بستن بیش از حد، نشتی روغن بعد از بستن درپوش، انتخاب اشتباه واحد اندازهگیری و بیتوجهی به ترتیب تنظیم هم میپردازیم تا از خرابیهای بعدی جلوگیری کنید. در پایان، میگوییم بعد از تنظیم باید چه تستهایی انجام دهید، چه زمانی دوباره نیاز به تنظیم دارید و چطور با نگهداری درست، عمر موتور را بیشتر کنید. اگر میخواهید خودتان با خیال راحت صدای موتور را کم و شتاب و نرمی کارکرد هوندا ۱۲۵ را بهتر کنید، همین حالا ادامه آموزش را تا انتها دنبال کنید.
شناخت دلایل صدای تقتق در موتور سرد و نقش تنظیم فیلر سوپاپ
صدای تقتق در هوندا ۱۲۵ هنگام استارت سرد و ارتباط آن با تنظیم فیلر سوپاپ
وقتی صبح موتور هوندا ۱۲۵ را استارت میزنید، فلزها هنوز سرد هستند. روغن هم در پایین کارتل جمع شده است. در این لحظه، قطعات بالای سرسیلندر مثل اسبک و تایپیت کمترین روغن را دارند. اگر لقی سوپاپ درست نباشد، هر ضربه میلسوپاپ به اسبک، مثل چکش به آهن میکوبد و صدای تقتق واضح تولید میکند.
اگر شما چند روز موتور را سوار نشوید، این صدا هنگام استارت سرد بیشتر خودش را نشان میدهد. چون لایه نازک روغن روی تایپیتها کاملاً پایین آمده است. در این حالت، اهمیت تنظیم فیلر سوپاپ دو برابر میشود. چون اگر لقی زیاد باشد، موتور در ۳۰ تا ۶۰ ثانیه اول کار، صدای تقتق تند و نامنظم تولید میکند. اگر لقی خیلی کم باشد، سوپاپها بهخوبی نمیبندند. در این حالت موتور بد روشن میشود و ممکن است شما گاز بدهید اما موتور خفه کند.
وقتی فیلر سوپاپ درست تنظیم است، شما فقط کمی صدای مکانیکی ریز میشنوید. این صدا شبیه تیکتیک منظم ساعت است. اما وقتی لقی بههم میریزد، تقتق بهصورت ضربهای شنیده میشود. مثلاً در هر ثانیه ۸ تا ۱۰ تقتق با ریتم دور آرام موتور میشنوید. با گرم شدن موتور، قطعات منبسط میشوند و لقی کمتر میشود. برای همین، صدای تقتق بعد از ۵ تا ۱۰ دقیقه رانندگی ضعیفتر یا کاملاً قطع میشود. این تغییر، یکی از نشانههای واضح بههمخوردن لقی سوپاپ در هوندا ۱۲۵ است.
اگر شما روی موتور هوندا ۱۲۵ اگزوز اسپرت یا پوسته فیلتر باز نصب کردهاید، صدای اگزوز بخش زیادی از تقتق را میپوشاند. در این حالت، برای تشخیص مشکل، موتور را در حالت درجا روشن کنید. کنار سمت راست سرسیلندر بایستید. گوش خود را نزدیک درب قالپاق سوپاپ ببرید، ولی مراقب گرما باشید. اگر تقتق را در این نقطه واضحتر شنیدید، احتمالاً نیاز دارید تنظیم فیلر سوپاپ را بازبینی کنید.
نشانههای نیاز موتور هوندا ۱۲۵ به تنظیم فیلر سوپاپ یا تنظیم لقی سوپاپ
اولین نشانه، تغییر صدا است. شما معمولاً صدای عادی موتور خود را میشناسید. اگر ناگهان صدای تقتق، تیکتیک تند یا خشخش فلزی تازه بشنوید، باید به لقی سوپاپ شک کنید. بهویژه اگر این صدا در هوای سرد یا بعد از یک شب استراحت بیشتر شود و بعد از گرم شدن موتور کمتر شود.
نشانه دوم، سخت روشن شدن موتور است. اگر صبح دو یا سه بار استارت میزنید تا موتور روشن شود، احتمالاً یکی از سوپاپها لقی اشتباه دارد. لقی خیلی کم در سوپاپ دود یا هوا، باعث میشود سوپاپ خوب نبندد. در نتیجه کمپرس کم میشود و موتور دیر روشن میشود. در مقابل، لقی خیلی زیاد میتواند باعث شود زمان باز و بسته شدن سوپاپها از حالت استاندارد خارج شود. این حالت هم روشن شدن را سخت میکند و هم شتاب را کم میکند.
نشانه سوم، افت قدرت در سربالایی است. مثلاً شما قبلاً یک سربالایی کوتاه را با دنده سه بالا میرفتید. حالا مجبور میشوید به دنده دو بروید. البته عوامل دیگری مثل تنظیم کاربراتور هم مهم هستند. اما وقتی همراه این افت قدرت، صدای سوپاپ هم تغییر کند، تنظیم فیلر سوپاپ یکی از اولین مظنونها است. مخصوصاً در موتورهایی که ۱۰ هزار کیلومتر یا بیشتر کار کردهاند و هنوز سرسیلندر باز نشده است.
نشانه چهارم، داغ شدن غیرعادی سرسیلندر و بوی سوخت ناقص است. اگر سوپاپ دود درست نبندد، حرارت زیادی به سیت سوپاپ منتقل میشود. شما با دست، گرمای زیاد اطراف درب سوپاپ را حس میکنید. همچنین ممکن است هنگام گاز دادن، بوی تند و آزاردهندهای از اگزوز بیاید. در این شرایط، ادامه رانندگی میتواند به سوپاپها آسیب بزند. رسیدگی سریع و تنظیم مجدد لقی، از هزینههای سنگین مثل تعویض سوپاپ و سیت جلوگیری میکند.
نشانه دیگر، تغییر مصرف سوخت است. اگر شما قبلاً با یک باک، مثلاً ۲۵۰ کیلومتر مسیر شهری میرفتید و حالا به زور ۲۰۰ کیلومتر میروید، باید شک کنید. مخصوصاً اگر سبک رانندگی شما تغییری نکرده است. در کنار بررسی فیلتر هوا و کاربراتور، حتماً لقی سوپاپها را هم چک کنید. چون زمانبندی اشتباه سوپاپ میتواند مخلوط سوخت و هوا را در لحظه نامناسب وارد یا خارج کند و مصرف را بالا ببرد.
تفاوت صدای عادی تایپیتها با صدای ناشی از بههمخوردن تنظیم فیلر سوپاپ
هر موتور هوندا ۱۲۵ سالم، حتی صفر کیلومتر، کمی صدای تایپیت دارد. این صدا طبیعی است و وظیفه اصلی آن، جبران انبساط حرارتی قطعات است. صدای عادی تایپیتها، یکنواخت و منظم است. مثل تیکتیک ساعت دیواری. اگر گوش خود را نزدیک قالپاق سوپاپ ببرید، این صدا را به صورت ضربههای ریز و متوالی میشنوید.
وقتی تنظیم فیلر سوپاپ بههم میخورد، ریتم و جنس صدا عوض میشود. اگر لقی زیاد باشد، ضربه اسبک به سر سوپاپ شدیدتر میشود. صدا حالت تقتق فلزی پیدا میکند. شما میتوانید این تفاوت را حتی با تجربه کم هم تشخیص دهید. صدای عادی، نرم و ریز است. صدای ناشی از لقی زیاد، تیز و کوبشی است. گاهی همراه با هر تق، لرزش خفیفی هم روی قالپاق سوپاپ حس میکنید.
در حالت لقی کم یا صفر، صدا همیشه زیاد نمیشود. گاهی موتور کاملاً بیصدا کار میکند، اما بعد از چند دقیقه، صدای سوت خفیف یا خشخش گرم شنیده میشود. در این وضعیت، سوپاپها کامل نمیبندند و گرما بالا میرود. اگر شما بهاشتباه فکر کنید بیصدا بودن یعنی سلامت، ممکن است سوپاپ بسوزد. پس همیشه سکوت مطلق را نشانه سلامت ندانید. یک هوندا ۱۲۵ سالم باید کمی تیکتیک ملایم داشته باشد.
برای تشخیص بهتر، میتوانید موتور را در دو دور مختلف گوش کنید. اول در دور آرام، مثلاً حدود ۱۵۰۰ دور. سپس کمی گاز دهید تا به حدود ۳۰۰۰ دور برسد. در صدای عادی تایپیتها، با بالا رفتن دور، فقط سرعت تیکتیک بیشتر میشود، اما شدت و حجم صدا تقریباً ثابت میماند. در لقی زیاد، با بالا رفتن دور، تقتق بلندتر و گوشخراشتر میشود. گاهی این صدا با ضربه گاز ناگهانی، شبیه برخورد دو قطعه آهنی به گوش میرسد.
یک روش ساده دیگر، مقایسه سمت راست و چپ سرسیلندر است. سر خود را کمی به جلو ببرید و گوش را اول نزدیک سوپاپ هوا، سپس نزدیک سوپاپ دود قرار دهید. اگر فقط یک سمت تقتق غیرعادی دارد، احتمالاً همان سوپاپ از تنظیم خارج شده است. این دقت در شنیدن، قبل از باز کردن قالپاق، به شما یک دید کلی میدهد و در ادامه کار تنظیم، زمان و خطا را کم میکند.
آشنایی با مکانیزم سوپاپها و اهمیت تنظیم فیلر سوپاپ در هوندا ۱۲۵
در موتور هوندا ۱۲۵، سوپاپها وظیفه ورود هوا و بنزین و خروج دود را برعهده دارند. هر بار که پیستون بالا و پایین میرود، سوپاپها باید در زمان دقیق باز و بسته شوند. اگر این زمان بندی بههم بخورد، موتور بد کار میکند و مصرف سوخت بالا میرود. شما با تنظیم فیلر سوپاپ این زمان بندی و فاصله را دقیق نگه میدارید و جلوی بسیاری از صداهای آزاردهنده را میگیرید.
بین نوک سوپاپ و قطعههای متحرک بالای آن همیشه یک لقی خیلی کم وجود دارد. این لقی در هوندا ۱۲۵ معمولاً کسری از میلیمتر است، مثلاً حدود ۰٫۰۵ تا ۰٫۰۸ میلیمتر. این فاصله کوچک اجازه میدهد قطعات در اثر گرم شدن گیر نکنند. اگر این فاصله از حد استاندارد خارج شود، موتور در حالت سرد شروع به تقتق میکند یا در حالت گرم قدرتش را از دست میدهد. شما با یک بار تنظیم درست میتوانید چند هزار کیلومتر با خیال راحت رانندگی کنید.
وقتی موتور سرد است، فلزات جمع میشوند و لقی سوپاپ بیشتر میشود. وقتی موتور گرم میشود، فلزات منبسط میشوند و لقی کم میشود. اگر سازنده این موضوع را در طراحی در نظر نگیرد، سوپاپ در دمای کاری گیر میکند. مهندسان هوندا این انبساط را حساب کردهاند، اما بعد از چند هزار کیلومتر، سایش قطعات، این تعادل را بههم میزند. به همین دلیل، شما باید هر چند وقت یک بار فیلر سوپاپ را بررسی و تنظیم کنید.
موتور هوندا ۱۲۵ معمولاً تحت فشار کار میکند. بسیاری از صاحبان این موتور با آن در شهر، سربالایی و بارکشی کار میکنند. دمای موتور بالا میرود و روغن هم گاهی دیر عوض میشود. همه این عوامل لقی سوپاپ را تغییر میدهند. اگر شما این تغییرات را نادیده بگیرید، موتور کمکم پرصدا و کمجان میشود. با یادگیری اصول تنظیم فیلر سوپاپ، شما از این روند فرسایش زودرس جلوگیری میکنید.
در این بخش شما با مکانیزم میلسوپاپ، تایپیت و اسبک آشنا میشوید. سپس خطرات بیتوجهی به لقی سوپاپ و تفاوت فیلر گرم و سرد را میبینید. این آگاهی به شما کمک میکند هنگام کار در خانه، هر پیچ و مهره را با هدف و اطمینان باز کنید. وقتی بدانید هر تنظیم کوچک چه اثری روی موتور دارد، با دقت بیشتری آچار میزنید و خطاها کمتر میشود.
نحوه کار میلسوپاپ، تایپیت و اسبک و تاثیر تنظیم فیلر سوپاپ بر آنها
میلسوپاپ قلب زمان بندی سوپاپها در هوندا ۱۲۵ است. این قطعه یک میله است که روی آن بادامکها قرار دارند. وقتی میلسوپاپ میچرخد، بادامک به تایپیت فشار میآورد. تایپیت فشار را به اسبک منتقل میکند و اسبک، سوپاپ را پایین میبرد و آن را باز میکند. با یک دور ساده، هماهنگی دقیقی بین میللنگ، پیستون و سوپاپها شکل میگیرد.
در این مسیر، هر قطعه یک لقی مشخص دارد. بین بادامک و تایپیت، بین تایپیت و اسبک و بین اسبک و انتهای سوپاپ، چند صدم میلیمتر فاصله وجود دارد. شما این فاصله نهایی بین اسبک و سر سوپاپ را با فیلر گیج اندازه میگیرید. اگر این فاصله زیاد شود، اسبک پیش از تماس کامل ضربه میزند و صدای تقتق در حالت سرد شنیده میشود. اگر فاصله خیلی کم شود، سوپاپ کاملاً روی نشیمن نمینشیند و گازها نشت میکنند.
در یک مثال ساده، فرض کنید لقی استاندارد مثلاً ۰٫۰۵ میلیمتر باشد و لقی واقعی به ۰٫۱۵ میلیمتر برسد. این سه برابر شدن لقی، باعث ضربه شدید اسبک در هر بار باز و بسته شدن میشود. در دور ۳۰۰۰، سوپاپ در هر ثانیه دهها بار باز و بسته میشود. این ضربات کوچک اما مداوم، نوک سوپاپ و سطح اسبک را میساید و به میلسوپاپ هم فشار غیر یکنواخت وارد میکند.
وقتی شما تنظیم فیلر سوپاپ را درست انجام میدهید، تایپیت و اسبک نرم و بیصدا کار میکنند. روغن کاری بهتر انجام میشود و فیلم روغن نازکی بین سطوح فلزی باقی میماند. در این حالت، بادامک میلسوپاپ، اسبک و سر سوپاپ به جای ضربه، روی هم میلغزند. این لغزش کنترل شده، صدا را کم میکند و عمر قطعات را چند برابر میسازد. شما نتیجه این کار را با کاهش صدای تقتق و استارت راحتتر، حتی در صبحهای سرد، احساس میکنید.
خطرات بیتوجهی به تنظیم لقی سوپاپ و تنظیم فاصله سوپاپ در درازمدت
اگر شما لقی سوپاپ را برای مدت طولانی چک نکنید، مشکل فقط به یک صدای تقتق ساده محدود نمیماند. در لقی زیاد، سوپاپ دیرتر باز و زودتر بسته میشود. مخلوط هوا و بنزین کمتر وارد سیلندر میشود. موتور بد گاز میخورد و در سربالایی کم میآورد. در برخی موارد، راننده برای جبران، گاز بیشتری میدهد و فشار بیشتری به موتور تحمیل میکند. این چرخه معیوب، مصرف سوخت و استهلاک را بالا میبرد.
در مقابل، اگر لقی خیلی کم شود یا حتی از بین برود، خطر جدیتر است. سوپاپ بهطور کامل روی سیت نمینشیند و خنک نمیشود. حرارت از سر سوپاپ به سرسیلندر منتقل نمیشود و سوپاپ داغ میماند. بعد از مدتی لبه سوپاپ میسوزد و کمپرس موتور افت میکند. شما ناگهان با موتوری روبهرو میشوید که سخت روشن میشود و حتی در دور آرام خاموش میکند.
در درازمدت، بیتوجهی به تنظیم فاصله سوپاپ میتواند باعث شکستگی اسبک، سائیدگی شدید نوک سوپاپ و حتی خرابی بادامک میلسوپاپ شود. هزینه تعمیر این قطعات چندین برابر زمان و هزینه یک تنظیم ساده است. در بازار، تعویض یک میلسوپاپ و سوپاپها میتواند چند برابر هزینه سرویس دورهای تمام روغن و فیلترها باشد. شما با یک ساعت کار دقیق در خانه، جلوی این مخارج را میگیرید.
همچنین، لقی غلط روی دمای کارکرد موتور تاثیر میگذارد. موتور با سوپاپ تنظیم نشده، بد میسوزاند و دود بیشتری تولید میکند. شمعها زود سیاه میشوند و اگزوز بوی تندتری میگیرد. اگر این وضعیت چند هزار کیلومتر ادامه پیدا کند، رسوبات روی سر پیستون و سوپاپها جمع میشود. در نهایت، حتی با تنظیم درست هم موتور به حالت ایدهآل برنمیگردد و نیاز به باز کردن کامل سرسیلندر پیدا میکنید.
تفاوت فیلر سوپاپ گرم و سرد و زمان مناسب برای تنظیم فیلر سوپاپ
در موتور هوندا ۱۲۵، مانند بیشتر موتورهای هواخنک، سازنده مقدار فیلر را بر اساس دمای مشخص تعریف میکند. معمولاً این دما، دمای سرد موتور است؛ یعنی وقتی موتور حداقل چند ساعت خاموش بوده است. در این حالت، همه قطعات به دمای محیط نزدیک میشوند و طول و انبساط فلزات ثابت میشود. اگر شما در این لحظه فیلر را تنظیم کنید، اعداد دفترچه راهنما با واقعیت منطبق میشود.
فیلر سوپاپ گرم زمانی مطرح میشود که موتور به دمای کاری رسیده است. در این وضعیت، طول سوپاپها، اسبکها و حتی سرسیلندر کمی زیادتر میشود. اگر شما همان عدد سرد را روی موتور داغ تنظیم کنید، وقتی موتور سرد شود، لقی بیش از حد میشود. نتیجه، صدای تقتق شدید در استارت اول صبح است. به همین دلیل، اکثر تعمیرکاران حرفهای هوندا ۱۲۵، تنظیم فیلر سوپاپ را فقط در حالت کاملاً سرد انجام میدهند.
فرض کنید موتور شما بعد از یک مسیر ۱۰ کیلومتری کاملاً گرم شده است. اگر شما بلافاصله سرسیلندر را باز کنید و فیلر تنظیم کنید، عددی که میگیرید با دفترچه تفاوت دارد. این تفاوت شاید در حد ۰٫۰۲ میلیمتر باشد، اما همین مقدار کوچک، در سرعت بالا، روی کارکرد موتور اثر محسوسی میگذارد. بهتر است همیشه اجازه دهید موتور حداقل دو تا سه ساعت خاموش بماند. در هوای خیلی گرم، این زمان میتواند کمی بیشتر باشد.
بهترین زمان برای تنظیم فیلر، معمولاً ابتدای روز است. موتور تمام شب خاموش بوده و کاملاً سرد است. شما در این زمان میتوانید با حوصله، در نور مناسب، قالپاق سوپاپ را باز کنید و سر فرصت اندازه بگیرید. اگر ناچار شدید در طول روز این کار را انجام دهید، اجازه دهید موتور کاملاً خنک شود. دمای بدنه سیلندر را با دست لمس کنید. وقتی میتوانید بهراحتی دست خود را پنج تا ده ثانیه روی سیلندر نگه دارید، موتور برای تنظیم فیلر مناسب است.
ابزار و وسایل موردنیاز برای تنظیم فیلر سوپاپ در خانه
معرفی فیلر گیج و ابزارهای دستی ضروری برای تنظیم فیلر سوپاپ
برای شروع کار تنظیم فیلر سوپاپ هوندا ۱۲۵، اول یک فیلر گیج ورقی با دقت خوب تهیه کن. فیلر گیج مجموعهای از تیغههای نازک با ضخامتهای مختلف است. این تیغهها معمولاً بین ۰٫۰۵ تا ۱ میلیمتر ضخامت دارند. هر تیغه عدد مشخص دارد و شما روی بدنه آن عدد را واضح میبینید. عدد روی هر تیغه نشان میدهد ضخامت واقعی آن چقدر است. تو این تیغه را بین اسبک و سر سوپاپ قرار میدهی و خلاصی سوپاپ را با آن میسنجی.
در کنار فیلر گیج، چند ابزار دستی ساده ولی مهم لازم داری. یک آچار بکس ۱۰ و ۱۲ برای باز کردن درِ قالپاق سوپاپ و بعضی پیچها بردار. یک آچار تخت ۹ یا ۱۰ هم برای مهره تنظیم سوپاپ لازم است. پیچگوشتی دوسو متوسط برای چرخاندن پیچ تنظیم سوپاپ تهیه کن. یک آچار شمع برای درآوردن شمع موتور کنار بگذار تا موتور سبکتر بچرخد. یک دسته آچار آلن کوچک هم مفید است؛ بعضی دربها روی بعضی مدلها با آلن باز میشوند. یک چراغقوه کوچک یا لامپ پیشانی هم کمک خوبی است، چون داخل سرسیلندر معمولاً تاریک میشود.
یک دستکش مکانیکی نازک هم دستت را از سوختگی و بریدگی محافظت میکند. اگر موتور قبلاً کار کرده، بدنه خیلی داغ میشود. دستکش نازک مانع از لیز خوردن آچار هم میشود. یک پارچه تمیز برای پاک کردن روغن اطراف درِ قالپاق و سطح سرسیلندر آماده کن. اگر روغن اطراف محل کار تمیز باشد، فیلر گیج راحتتر جا میخورد و لیز نمیخورد. یک ماژیک برای علامت زدن موقعیتها روی پولی یا فلایویل هم کمک میکند. در آخر، یک سطل کوچک یا سینی زیر موتور بگذار تا اگر کمی روغن چکه کرد، روی زمین نریزد.
انتخاب سایز مناسب فیلر برای تنظیم خلاصی سوپاپ هوندا ۱۲۵
انتخاب سایز درست فیلر مهمترین بخش تنظیم فیلر سوپاپ است. اگر ضخامت فیلر را اشتباه انتخاب کنی، موتور یا صدا میدهد یا خوب روشن نمیشود. برای هوندا ۱۲۵، معمولاً خلاصی استاندارد در وضعیت سرد برای سوپاپ هوا حدود ۰٫۰۵ میلیمتر و برای سوپاپ دود حدود ۰٫۰۸ میلیمتر است. این اعداد بین مدلها کمی تفاوت دارند، اما به عنوان راهنما مناسباند. قبل از شروع، دفترچه راهنمای موتور یا برچسب روی بدنه را نگاه کن و عدد دقیق را ببین. اگر دفترچه نداری، از یک تعمیرکار مطمئن بپرس و همان عدد را مبنا بگیر.
وقتی عدد مناسب را پیدا کردی، تیغههای فیلر گیج را بر اساس همان عدد جدا کن. مثلاً اگر سوپاپ هوا باید ۰٫۰۵ باشد، تیغه ۰٫۰۵ میلیمتر را انتخاب کن. اگر روی فیلر گیج عدد به این شکل ثبت شده: ۰٫۰۵ mm، فقط همان تیغه را استفاده کن. اگر دقیقاً همان عدد نداشتی، میتوانی دو تیغه را با هم ترکیب کنی. مثلاً برای ۰٫۰۸ میلیمتر، یک تیغه ۰٫۰۳ و یک تیغه ۰٫۰۵ را روی هم قرار بده. البته بهتر است برای دقت بهتر، فیلری بخری که سایزهای اصلی را به صورت جدا دارد.
وقتی فیلر را انتخاب کردی، حتماً آن را با پارچه تمیز پاک کن. روغن و خاک روی تیغه، حس اصطکاک را خراب میکند. موقع تنظیم، فیلر باید با کمی فشار جا برود و با کمی گیرکردن نرم بیرون بیاید. اگر تیغه بدون هیچ مقاومتی رفت و آمد کرد، خلاصی زیاد است. اگر اصلاً وارد نشد یا به زور رفت، خلاصی کم است. سعی کن همیشه یک مرجع ثابت برای حس دستت بسازی. مثلاً یک بار با فیلر ۰٫۰۵ میلیمتر روی یک موتور تنظیمشده امتحان کن و آن حس اصطکاک را به خاطر بسپار. دفعه بعد همان حس را تکرار کن تا نتایج یکنواخت بگیری.
نکات ایمنی هنگام کار با موتور باز و انجام تنظیم فیلر سوپاپ
قبل از هر کار، ایمنی را جدی بگیر. موتور باید کاملاً سرد باشد؛ حداقل دو تا سه ساعت از آخرین روشن بودن گذشته باشد. فلز داغ باعث سوختگی میشود و اندازه خلاصی سوپاپ را هم به هم میزند. اگر موتور حتی کمی گرم باشد، فلز منبسط میشود و خواندن فیلر اشتباه میشود. پس اول اجازه بده موتور خنک شود، بعد کار را شروع کن. شمع را قبل از چرخاندن موتور باز کن تا موتور سبک شود و ناگهان استارت نخورد. سیم باتری منفی را هم اگر دسترسی ساده داری جدا کن تا احتمال استارت ناگهانی صفر شود.
محیط کار را مرتب کن. ابزارها را روی یک سینی یا میز کنار موتور بچین. اگر آچار یا فیلر را روی سرسیلندر رها کنی، ممکن است داخل محفظهها بیفتد. گوشی موبایل را از محیط کار دور نگه دار تا حواست پرت نشود. هنگام باز کردن درِ قالپاق سوپاپ، پیچها را در یک ظرف کوچک بگذار. این ظرف میتواند درِ یک شیشه خالی کوچک باشد. اگر پیچها را روی زمین پخش کنی، یکی دو تا را حتماً گم میکنی.
هنگام چرخاندن فلایویل یا پولی برای پیدا کردن نقطه مرگ بالا، دستت را از لبههای تیز دور نگه دار. از آچار مناسب برای چرخاندن استفاده کن و هرگز با استارت برقی تنظیم انجام نده. چرخش سریع، ممکن است فیلر گیج را بین قطعات له کند و به سرسیلندر آسیب بزند. حواست به لباسهایت باشد. آستین گشاد، زنجیر ساعت و انگشتر را قبل از کار در بیاور. این وسایل ممکن است به لبههای موتور گیر کنند. بعد از پایان تنظیم فیلر سوپاپ، دو بار با نور چراغقوه داخل محل کار را چک کن. مطمئن شو هیچ فیلر، پیچ یا واشری آنجا جا نمانده است. سپس درِ قالپاق سوپاپ را ببند و موتور را روشن کن و چند دقیقه درجا گوش بده تا از حذف صدای تقتق و کارکرد نرم موتور مطمئن شوی.
آمادهسازی موتور هوندا ۱۲۵ برای تنظیم فیلر سوپاپ در حالت سرد
سرد کردن صحیح موتور و باز کردن قالپاق سوپاپ برای تنظیم فیلر سوپاپ
برای شروع تنظیم فیلر سوپاپ روی هوندا ۱۲۵، اول دمای موتور را کاملاً پایین بیاورید. موتور را حداقل ۳ تا ۴ ساعت خاموش بگذارید تا حرارت سیلندر و سرسیلندر کاملاً از بین برود. اگر تازه موتور را خاموش کردهاید و بدنه هنوز داغ است، کار را عقب بیندازید؛ چون فلز در گرما منبسط میشود و لقی سوپاپها عدد غلط نشان میدهد. میتوانید با دست روی سرسیلندر تست کنید؛ اگر دست شما روی آن راحت ماند و نسوخت، دما برای شروع کار مناسب است.
بعد از سرد شدن موتور، موتور سیکلت را روی جک وسط یا تکیهگاه ثابت قرار دهید. فرمان را صاف کنید تا دسترسی به سمت راست موتور راحتتر شود. حالا شمع را باز کنید تا موتور در هنگام چرخاندن به راحتی بچرخد. سپس قاب کوچک روی سرسیلندر، یعنی همان قالپاق سوپاپها، را باز کنید. پیچهای قالپاق معمولاً ۲ یا ۴ عدد هستند؛ آنها را با آچار مناسب و به آرامی باز کنید تا هرز نشوند. پیچها و واشرها را در یک ظرف کوچک بگذارید تا گم نشوند؛ مثلاً یک درب شیشه مربا. حالا شما به مجموعه اسبکها و سر سوپاپها دسترسی دارید و میتوانید مرحله بعدی تنظیم فیلر سوپاپ را انجام دهید.
تنظیم موتور روی نقطه مرگ بالا (TDC) سیلندر یک برای تنظیم فیلر سوپاپ
قبل از هر اندازهگیری، باید میللنگ را روی نقطه مرگ بالا قرار دهید. روی سمت راست موتور هوندا ۱۲۵، یک درپوش گرد روی قاب دینام یا مگنت میبینید. این درپوش را با آچار مناسب باز کنید تا علامتهای تنظیم تایمینگ را ببینید. داخل این سوراخ، فلایویل میچرخد و روی آن علامتهایی مثل F و T وجود دارد. شما باید علامت T را دقیقاً روبهروی شیار یا نشانه روی بدنه موتور قرار دهید تا پیستون در بالاترین نقطه کورس تراکم قرار گیرد.
برای چرخاندن موتور، از پیچ سر میللنگ یا خود فلایویل استفاده کنید و آن را در جهت چرخش عادی موتور بچرخانید. چرخش را آرام انجام دهید تا از روی علامت T رد نشوید. اگر شک کردید، یک دور کامل دیگر بچرخانید؛ کاری که فقط چند ثانیه زمان میگیرد. در همین لحظه، به اسبکهای سوپاپ نگاه کنید. اگر هر دو اسبک آزاد بودند و میتوانستند کمی بازی کنند، شما روی TDC تراکم قرار دارید و وقت تنظیم است. اگر یکی از اسبکها سفت بود، موتور روی TDC تخلیه قرار گرفته؛ دوباره یک دور کامل بچرخانید و دوباره علامت T را مقابل شیار تنظیم کنید.
بررسی اولیه لقی سوپاپ قبل از شروع تنظیم فیلر سوپاپ دقیق
حالا که موتور روی نقطه مرگ بالا قرار دارد، لقی اولیه سوپاپها را با دست بررسی کنید. انگشت خود را روی اسبک سوپاپ ورودی قرار دهید و آن را بالا و پایین تکان دهید. اگر هیچ حرکتی احساس نکردید، لقی صفر شده و سوپاپ بسته نمیماند؛ این حالت خطرناک است. اگر حرکت خیلی زیاد بود و صدای کلیک واضح شنیدید، لقی از حد استاندارد بیشتر شده و احتمالاً همان صدای تقتق سردی که در صبح میشنوید از همین است. همین کار را برای سوپاپ خروجی نیز تکرار کنید و تفاوت را مقایسه کنید.
در مرحله بعد، فیلرگیج مناسب را آماده کنید؛ برای مثال، برای بسیاری از هوندا ۱۲۵ها عدد حدود ۰٫۰۵ میلیمتر برای ورودی و ۰٫۰۸ میلیمتر برای خروجی توصیه میشود. البته همیشه دفترچه موتور خود را ملاک قرار دهید. حتی اگر هنوز نمیخواهید فیلر دقیق را تنظیم کنید، میتوانید یک تیغه نزدیک به این عددها را بین سر سوپاپ و اسبک وارد کنید. اگر تیغه خیلی راحت و بدون هیچ مقاومتی رد شد، لقی زیاد است و باید کاهش یابد. اگر تیغه اصلاً وارد نشد، لقی کم است و باید کمی آن را زیاد کنید. این بررسی اولیه به شما دید خوبی میدهد و کمک میکند قبل از شروع تنظیم دقیق، حدود مشکل را درک کنید؛ مثلاً بفهمید لقی فعلی تقریباً دو برابر عدد استاندارد است یا فقط کمی از آن بیشتر است.
مراحل گامبهگام تنظیم فیلر سوپاپ هوا در هوندا ۱۲۵
تشخیص سوپاپ هوا و قراردادن فیلر گیج برای تنظیم فیلر سوپاپ هوا
بعد از باز کردن قالپاق سوپاپها، اول باید سوپاپ هوا را از سوپاپ دود تشخیص دهید. روی بیشتر موتورهای هوندا ۱۲۵، سوپاپ هوا در سمت کاربراتور قرار میگیرد و سوپاپ دود در سمت اگزوز است. برای اطمینان، مسیر منیفولد هوا را با چشم دنبال کنید. هر سوپاپی که نزدیک این مسیر باشد، همان سوپاپ هوا است. اگر شک داشتید، موتور را با هندل کمی بچرخانید و حرکت تایپتها را نگاه کنید. شما با کمی دقت، تفاوت کارکرد سوپاپ هوا و دود را میبینید.
قبل از قراردادن فیلر گیج، مطمئن شوید پیستون روی نقطه مرگ بالا در زمان تراکم قرار دارد. دنده هندل را با دست بچرخانید و علامت T روی فلایویل را با نشانه روی درب دید هماهنگ کنید. در این وضعیت، هر دو تایپت باید آزاد باشند و لقی داشته باشند. حالا فیلر گیج مناسب سوپاپ هوا را انتخاب کنید؛ برای بیشتر هوندا ۱۲۵ها عدد حدود ۰٫۰۵ میلیمتر استفاده میشود، اما همیشه دفترچه راهنما را ملاک قرار دهید. فیلر را بین سر سوپاپ و بادامک تایپت قرار دهید و آن را به آرامی عقب و جلو کنید. فیلر باید با کمی سفتی حرکت کند؛ نه خیلی آزاد باشد، نه کاملاً گیر کند. اگر فیلر بدون مقاومت رد شد، لقی زیاد است و باید آن را کم کنید. اگر اصلاً حرکت نکرد، لقی کم است و باید آن را زیاد کنید.
چرخاندن پیچ تنظیم و قفل مهره برای تثبیت تنظیم فیلر سوپاپ هوا
برای تنظیم فیلر سوپاپ، آچار رینگی مناسب را روی مهره قفلکن قرار دهید و پیچ چهارسو یا تخت بالای آن را با پیچگوشتی نگه دارید. اول کمی مهره را شل کنید تا پیچ تنظیم آزاد شود. سپس فیلر گیج را همچنان بین تایپت و سر سوپاپ نگه دارید. با دست دیگر، پیچ تنظیم را خیلی آرام بچرخانید. اگر لقی زیاد است، پیچ را در جهت سفت شدن بچرخانید تا فشار روی فیلر بیشتر شود. اگر لقی کم است، پیچ را کمی در جهت شل شدن بچرخانید تا فیلر راحتتر حرکت کند.
در این مرحله باید کاملاً حوصله به خرج دهید. پیچ را هر بار فقط یک مقدار کم، مثلاً یک هشتم دور، بچرخانید. بعد از هر حرکت، فیلر را آزمایش کنید. وقتی حس کردید فیلر با یک فشار ملایم حرکت میکند و گیر شدید ندارد، به عدد تنظیمی نزدیک شدهاید. حالا بدون اینکه پیچ تنظیم را رها کنید، آچار را روی مهره قفلکن فشار دهید و آن را سفت کنید. اگر پیچ را رها کنید، تنظیم به هم میریزد و لقی تغییر میکند. بسیاری از افراد این اشتباه را انجام میدهند و بعد از بستن مهره، کل تنظیم فیلر سوپاپ از دقت خارج میشود. برای جلوگیری از این مشکل، همیشه پیچ را با پیچگوشتی ثابت نگه دارید و مهره را با آچار سفت کنید. فشار آچار را یکنواخت وارد کنید، نه ناگهانی. یک سفت کردن یکنواخت، از جابهجایی ناگهانی پیچ جلوگیری میکند و تنظیم را دقیقتر نگه میدارد.
کنترل نهایی لقی پس از سفت کردن مهره و اصلاح دوباره تنظیم فیلر سوپاپ در صورت نیاز
بعد از سفت کردن مهره قفلکن، فیلر گیج را دوباره در همان محل قرار دهید و لقی را دوباره امتحان کنید. در این لحظه بسیاری از تنظیمها کمی تغییر میکنند، چون هنگام سفت کردن مهره، پیچ تنظیم کمی حرکت میکند. اگر حالا فیلر خیلی سفت شد و تقریباً گیر کرد، یعنی لقی بیش از حد کم شده است. اگر فیلر خیلی راحت و بدون حس مقاومت رد شد، لقی زیاد شده است. هدف این است که فیلر با یک کشش ملایم حرکت کند؛ نه مثل کاغذ آزاد، نه مثل تیغه گیر کرده. میتوانید برای مقایسه، یک بار فیلر یک سایز پایینتر یا بالاتر را هم امتحان کنید. اگر فیلر کوچکتر هم سخت حرکت کرد، یعنی لقی خیلی کم است و باید دوباره تنظیم کنید.
اگر نتیجه مناسب نبود، دوباره مهره را کمی شل کنید و پیچ تنظیم را خیلی جزئی تغییر دهید. مثلاً اگر احساس کردید فقط مقدار کمی لقی نیاز دارید، پیچ را فقط یک شانزدهم دور بچرخانید. این دقت ریز در تنظیم، صدای تقتق را در حالت سرد کم میکند و از سوختن سوپاپها جلوگیری میکند. بعد از رسیدن به لقی دلخواه، مهره را یک بار دیگر سفت کنید و دوباره لقی را کنترل کنید. در پایان، موتور را با هندل چند دور بچرخانید تا از باقی ماندن پیستون روی نقطه مرگ بالا مطمئن شوید و سپس یک بار دیگر فیلر را امتحان کنید. اگر لقی ثابت ماند، درپوش سوپاپ را ببندید و موتور را روشن کنید. هنگام استارت سرد، به صدای موتور گوش دهید. اگر تقتق اولیه خیلی کم شد و موتور نرمتر کار کرد، یعنی تنظیم شما دقیق بوده است. اگر هنوز صدای اضافه شنیدید، بعد از خنک شدن کامل موتور، دوباره مراحل را مرور کنید و با دقت بیشتری فیلر را اصلاح کنید.
مراحل گامبهگام تنظیم فیلر سوپاپ دود در هوندا ۱۲۵
تشخیص سوپاپ دود و انتخاب ضخامت مناسب برای تنظیم فیلر سوپاپ دود
برای شروع تنظیم فیلر سوپاپ دود، درِ قالپاق سوپاپ را باز کن و به موقعیت سوپاپها دقت کن. در هوندا ۱۲۵، سوپاپ دود معمولاً به سمت منیفولد اگزوز قرار میگیرد و به لوله اگزوز نزدیک است. سوپاپ هوا در سمت کاربراتور یا ورودی هوا قرار دارد، پس با مقایسه این دو سمت میتوانی سوپاپ دود را راحت تشخیص دهی. اگر شک داری، مسیر لوله اگزوز را دنبال کن و به سوپاپی برس که به آن سمت متصل میشود.
بعد از تشخیص سوپاپ دود، باید ضخامت مناسب فیلر گیج را انتخاب کنی. برای بیشتر مدلهای هوندا ۱۲۵، عدد متداول برای فیلر سوپاپ دود حدود ۰٫۱۰ تا ۰٫۱۲ میلیمتر است، اما حتماً دفترچه تعمیراتی موتور خودت را چک کن. اگر موتور در حالت سرد صدای تقتق زیاد تولید میکند، معمولاً خلاصی بزرگ است و باید کمی کمتر تنظیم کنی، مثلاً به جای ۰٫۱۲ از ۰٫۱۰ استفاده کن. اگر موتور در صبح سخت روشن میشود یا در گاز دادن خفه میکند، احتمالاً خلاصی خیلی کم است و باید عدد را یک پله بالا ببری. این تصمیم ساده گاهی مثل تفاوت بین ۰٫۰۸ و ۰٫۱۰ میلیمتر است، اما روی سلامت موتور اثر جدی دارد.
قبل از وارد کردن فیلر گیج، مطمئن شو پیستون در وضعیت نقطه مرگ بالا در زمان تراکم قرار دارد. برای این کار، درب لاستیکی روی پوسته موتور را باز کن و علامت T روی فلایویل را با شیار روی پوسته تنظیم کن. همزمان انگشتت را روی تایپیتهای سوپاپ دود و هوا بگذار. اگر هر دو کمی لقی دارند، در وضعیت مناسب برای تنظیم فیلر سوپاپ هستی. اگر یکی از آنها سفت است، یک دور دیگر، یعنی ۳۶۰ درجه، فلایویل را بچرخان تا هر دو شل شوند. در این حالت، میلسوپاپ فشار نمیدهد و تو میتوانی لقی واقعی سوپاپ دود را اندازه بگیری.
روش صحیح حرکت فیلر گیج برای اطمینان از تنظیم خلاصی سوپاپ دود
وقتی ضخامت مناسب فیلر گیج را انتخاب کردی، آن را بین انتهای ساق سوپاپ دود و انگشتی یا اسبک سوپاپ قرار بده. پیچ تنظیم روی اسبک را کمی شل کن تا فیلر راحت وارد شود. بعد پیچ را آرام بچرخان تا فیلر به صورت محسوس درگیر شود. در این مرحله، تو باید فقط تماس کنترلشده ایجاد کنی، نه فشار زیاد. اگر فیلر اصلاً حرکت نمیکند، پیچ را کمی شل کن و دوباره فشار را تنظیم کن.
حالا فیلر گیج را با حرکت رفت و برگشت آرام تست کن. فیلر باید با کمی اصطکاک حرکت کند، نه خیلی آزاد و نه خیلی سفت. اگر حس میکنی فیلر مثل کاغذ خشک به سختی میلغزد، خلاصی خیلی کم است و نیاز به شل کردن کمی پیچ داری. اگر فیلر مثل یک تیغ نازک بدون مقاومت رفت و برگشت میکند، خلاصی زیاد است و باید پیچ را کمی سفتتر کنی. هر بار فقط یک دهم دور یا حتی کمتر پیچ را تغییر بده و دوباره تست کن. این کار دقت تو را بالا میبرد و از اشتباههای ناگهانی جلوگیری میکند.
بعد از رسیدن به اصطکاک مناسب، مهره قفلکن را سفت کن و همزمان پیچ تنظیم را با پیچگوشتی نگه دار. اگر پیچ بچرخد، کل تنظیم به هم میریزد. بعد از سفت کردن مهره، فیلر را دوباره حرکت بده. خیلی وقتها بعد از قفل کردن مهره، خلاصی کمی تغییر میکند، مثلاً از حالت مناسب به کمی سفتتر میرود. اگر حس کردی فیلر دیگر به نرمی قبلی حرکت نمیکند، تنظیم را تکرار کن. این دقت کوچک، عمر سوپاپها و سر سیلندر را بالا میبرد و صدای تقتق در حالت سرد را کم میکند.
بررسی همزمان صدای موتور و عملکرد خروج دود پس از تنظیم فیلر سوپاپ
بعد از بستن قالپاق سوپاپ، شمع و سایر قطعات، موتور را در حالت سرد روشن کن و دقیق به صدا گوش بده. اگر تنظیم فیلر سوپاپ دود را درست انجام دادی، صدای تقتق فلزی باید کمتر شود و صدای موتور یکنواختتر شنیده شود. از کنار موتور بایست و به تفاوت صدا در دور آرام و کمی گاز دادن گوش کن. اگر هنوز صدای تقتق فلزی تیز و منقطع میشنوی، احتمالاً خلاصی کمی زیاد مانده و باید دوباره به سراغ سوپاپ دود بروی. اگر صدایی خفه و داغمانند میشنوی و موتور بد گاز میخورد، لقی ممکن است خیلی کم شده باشد.
حالا دستت را نزدیک دهانه اگزوز بگیر و الگوی خروج دود را حس کن. در حالت تنظیم درست، دود باید یکنواخت، نرم و با ضربآهنگ تقریباً منظم خارج شود. اگر سوپاپ دود خوب باز و بسته نشود، احساس میکنی بعضی پالسهای دود ضعیف یا نامنظماند. مثلاً دو پالس قوی حس میکنی و بعد یک پالس ضعیف یا قطع میشود. این رفتار میتواند نشانه لقی خیلی کم یا حتی نشتی سوپاپ باشد. همچنین اگر در گاز دادن ناگهانی، دود تیره و غلیظ همراه با لرزش از اگزوز خارج شود، لازم است دوباره تنظیم را چک کنی و مخلوط سوخت و هوا را هم بررسی کنی.
در چند دقیقه اول کارکرد موتور، دمای سر سیلندر بالا میرود و فلزها منبسط میشوند. به صدای موتور در دقیقه اول، سوم و پنجم دقت کن. اگر با گرم شدن موتور، صدای تقتق کمتر و نرمتر شود، معمولاً لقی را در محدوده درست انتخاب کردهای. اگر برعکس، با گرم شدن، صدا تیزتر یا خفهتر شود و موتور کمی بد استارت بخورد، شاید لازم است ضخامت فیلر را نیم پله تغییر دهی، مثلاً از ۰٫۱۰ به ۰٫۰۸ یا ۰٫۱۲ میلیمتر بروی. این بررسی ساده بعد از هر تنظیم، به تو کمک میکند در چند بار تجربه، بهترین عدد را برای موتور خاص خودت پیدا کنی و از فشار اضافی روی سوپاپ دود جلوگیری کنی.
کنترل نهایی، تست صدا و عیبیابی پس از تنظیم فیلر سوپاپ
استارت سرد موتور پس از رگلاژ فیلر سوپاپ و ارزیابی صدای تقتق
قبل از استارت سرد، موتور را یک شب یا حداقل ۴ ساعت خاموش بگذارید. دمای سرسیلندر باید با دمای محیط برابر شود. اگر موتور حتی کمی گرم باشد، نتیجه تست صدا دقیق نمیشود و شما دوباره شک میکنید. سوییچ بنزین را باز کنید، ساسات را در وضعیت مناسب بگذارید و استارت بزنید. برای موتور هوندا ۱۲۵ سالم، موتور باید در ۲ تا ۴ kicked یا استارت روشن شود.
بعد از روشن شدن، کنار موتور بایستید و گوش خود را نزدیک درب سوپاپ ببرید. صدای طبیعی سوپاپ آرام است و شکل «تیکتیک» منظم دارد. ریتم آن با گاز دادن کمی تند میشود. اگر تقتق خیلی تیز و فلزی شنیدید، احتمال زیاد لقی سوپاپ زیاد است. اگر صدا خفه و کوبشی بود، فیلر احتمالاً تنگ است. گاز را آرام تا حدود ۳ هزار دور بدهید. صدا را در سه حالت گوش کنید: درجا، گاز سبک، رها کردن گاز. اگر صدا فقط در دور خیلی بالا میآید، مشکل میتواند از تایمینگ یا شیم نباشد و از یاتاقانها باشد.
به لرزشها توجه کنید. موتور هوندا ۱۲۵ با تنظیم فیلر سوپاپ درست، در حالت سرد لرزش کمی دارد. اگر صدای تقتق با لرزش شدید و مکث در گاز همراه شد، احتمال خطا در تنظیم بالاست. در این حالت، موتور را خاموش کنید، بگذارید کاملاً سرد شود و دوباره فاصلهها را چک کنید. ۵ دقیقه تست دقیق، از یک بازکردن کامل سرسیلندر جلوگیری میکند.
نشانههای تنگ بودن یا زیاد بودن لقی بعد از تنظیم فیلر موتور
لقی تنگ یعنی فیلر کمتر از عدد استاندارد است. در هوندا ۱۲۵ معمولاً برای سوپاپ هوا حدود ۰٫۰۵ تا ۰٫۰۸ میلیمتر مناسب است. برای سوپاپ دود عدد کمی بزرگتر میآید. وقتی شما فیلر را تنگ میگیرید، موتور در حالت سرد شاید ساکتتر کار کند. اما بعد از گرم شدن، سوپاپ کامل نمیبندد. این وضعیت باعث کاهش کمپرس و سخت روشن شدن موتور داغ میشود.
نشانه تنگ بودن فیلر، استارت خوب در صبح و استارت بد بعد از ۱۰ دقیقه کار است. مثلاً ۲ کیلومتر راندهاید، موتور را خاموش کردهاید و بعد از ۵ دقیقه استارت میزنید. موتور دیر روشن میشود و باید گاز بدهید. همچنین در سرعت ثابت، مثلاً ۴۰ کیلومتر بر ساعت، احساس میکنید موتور گهگاه حالت خفگی و مکث دارد. این موارد را جدی بگیرید. اگر ادامه دهید، سر سوپاپ و سیت آن میسوزد.
لقی زیاد یعنی فیلر از حد استاندارد بزرگتر است. در این حالت، موتور معمولاً راحت روشن میشود؛ حتی وقتی سرد است. ولی صدای تقتق فلزی واضح از قسمت درب سوپاپ میآید. با گاز کوتاه، این صدا تند میشود و اعصابخردکن است. در سرعتهای پایین مثل ۲۰ تا ۳۰ کیلومتر، صدای چکشکاری روی فلز میشنوید.
اگر لقی زیاد باشد، موتور شتاب یکنواخت ندارد. وقتی از دنده ۲ به ۳ میروید، احساس میکنید موتور دیر جان میگیرد. مصرف بنزین هم بیشتر میشود، چون زمان باز و بسته شدن سوپاپ با طراحی اصلی فرق میکند. در این حالت موتور معمولاً داغتر هم کار میکند. اگر بعد از ۵ تا ۱۰ دقیقه رانندگی، بوی حرارت غیرعادی یا کمی بوی سوختگی حس کردید، حتماً دوباره لقیها را با فیلرگیج کنترل کنید.
رفع خطاهای رایج در تنظیم فاصله سوپاپ بدون آسیب زدن به رزوهها
بسیاری از افراد در اولین تنظیم فیلر سوپاپ، رزوههای پیچ تنظیم یا مهره قفلکن را خراب میکنند. دلیل اصلی، سفت کردن بیش از حد یا استفاده از آچار نامناسب است. برای پیچ تنظیم روی اسبک، همیشه از آچار تخت مناسب و پیچگوشتی با عرض درست استفاده کنید. اگر پیچگوشتی کوچک باشد، شیار پیچ هرز میشود. اگر آچار خیلی بزرگ باشد، لبه مهره را گرد میکنید.
هنگام تنظیم، اول فیلر را سرجای درست قرار دهید و با دو انگشت آن را نگه دارید. با دست دیگر، پیچ را بچرخانید تا فیلر کمی سفت شود. سپس مهره قفلکن را با دست ببندید تا رزوهها قشنگ درگیر شوند. در این مرحله از فشار زیاد خودداری کنید. بعد با آچار، حداکثر یک چهارم دور مهره را سفتتر کنید. این مقدار معمولاً کافی است و مهره باز نمیشود. اگر شک داشتید، به جای فشار بیشتر، از کمی چسب رزوه ضعیف استفاده کنید.
یک خطای رایج دیگر، تنظیم فیلر روی تایم اشتباه است. بعضیها میللنگ را روی علامت اشتباه میگذارند و سوپاپها نیمه باز میمانند. همیشه قبل از تنظیم، با دست اسبکها را چک کنید. اگر هر دو اسبک آزاد بودند و بازی کمی داشتند، در نقطه مرگ بالای تراکم هستید. اگر حتی یکی از اسبکها سفت بود، میللنگ را یک دور کامل دیگر بچرخانید و دوباره امتحان کنید.
برای جلوگیری از آسیب به رزوه درب سوپاپ و پیچهای سرسیلندر، از سفت کردن افراطی پرهیز کنید. این پیچها معمولاً به گشتاور کم، مثل ۸ تا ۱۰ نیوتنمتر، نیاز دارند. اگر آچار ترکمتر ندارید، از روش حسی استفاده کنید: پیچ را تا جایی سفت کنید که کاملاً بنشیند، سپس فقط کمی، مثلاً یک هشتم دور، فشار اضافه بدهید. اگر احساس کردید پیچ نرم شد، فوراً دست بکشید. در این حالت احتمالاً رزوه در حال هرز شدن است و باید قبل از بدتر شدن، از یک مکانیک باتجربه کمک بگیرید.
نکات نگهداری دورهای و زمانبندی تنظیم فیلر سوپاپ هوندا ۱۲۵
فواصل سرویس پیشنهادی برای تنظیم فیلر سوپاپ در استفاده شهری و جادهای
در هوندا ۱۲۵، برنامه منظم سرویس اهمیت زیادی دارد. فاصله مناسب برای تنظیم فیلر سوپاپ به شرایط کار موتور بستگی دارد. اگر شما بیشتر در شهر رانندگی میکنید، موتور درگیر ترافیک و توقفهای پیدرپی میشود. در این حالت، بهتر است هر ۶۰۰۰ تا ۸۰۰۰ کیلومتر فیلر سوپاپ را چک و در صورت نیاز تنظیم کنید. اگر روزانه حدود ۲۰ کیلومتر در ترافیک حرکت میکنید، معمولاً هر ۶ تا ۹ ماه یکبار به بررسی دقیق نیاز دارید.
در استفاده جادهای شرایط کمی فرق میکند. دور موتور روی جاده معمولاً ثابتتر میماند و توقف و استارت کمتر است. اگر اغلب سفرهای بینشهری حدود ۵۰ تا ۱۰۰ کیلومتر انجام میدهید، میتوانید فاصله سرویس را به حدود ۸۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ کیلومتر برسانید. البته این عدد قطعی نیست. اگر صدای تقتق سرد یا افت شتاب احساس کردید، برنامه سرویس را جلو بیندازید و منتظر رسیدن کیلومتر بعدی نشوید.
برای ترکیب سادهتر برنامه، میتوانید زمانبندی تنظیم فیلر سوپاپ را با تعویض سوم یا چهارم روغن هماهنگ کنید. بهطور مثال، اگر هر ۲۰۰۰ کیلومتر روغن را تعویض میکنید، بعد از هر سه بار تعویض، یعنی حدود ۶۰۰۰ کیلومتر، فیلر را بررسی کنید. این روش برنامهریزی را ساده میکند و از فراموشی جلوگیری میکند. همچنین میتوانید تاریخ و کیلومتر آخرین رگلاژ را روی یک برچسب کوچک روی قاب بغل یا زیر صندق یادداشت کنید.
رانندهای که موتور را برای کار روزانه استفاده میکند، مثل پیک با مسافت ۵۰ کیلومتر در روز، باید دقیقتر عمل کند. در این شرایط، موتور تقریباً همیشه گرم کار میکند و فشار بیشتری تحمل میکند. بهتر است هر چهار تا پنج ماه یکبار کنترل فیلر را در برنامه بگذارد، حتی اگر کیلومتر کمی پایینتر از عدد پیشنهادی باشد. این کار هزینه زیادی ندارد، اما میتواند از خراب شدن سیت سوپاپ و سوختن سوپاپ جلوگیری کند.
تاثیر کیفیت روغن موتور و سبک رانندگی بر نیاز به تنظیم لقی سوپاپ
کیفیت روغن موتور نقش مستقیم در سلامت سوپاپها و نیاز به تنظیم لقی آنها دارد. وقتی شما از روغن با گرید مناسب و استاندارد استفاده میکنید، لایه روغن بهتر روی قطعات باقی میماند. در این حالت، میلسوپاپ و تایپت کمتر ساییده میشوند و فیلر سوپاپ دیرتر از تنظیم خارج میشود. اگر شما روغن ارزان و بیکیفیت میریزید یا تعویض روغن را عقب میاندازید، لقی سوپاپ سریعتر بههم میریزد و فاصله سرویس کوتاهتر میشود.
سبک رانندگی هم روی این موضوع اثر مستقیم دارد. رانندگی آرام با گاز ملایم، فشار کمتری به سوپاپها وارد میکند. کسی که بیشتر با سرعت ۶۰ تا ۷۰ کیلومتر حرکت میکند و دور موتور را زیر ۷۰۰۰ نگه میدارد، معمولاً دیرتر به رگلاژ دوباره نیاز دارد. در مقابل، رانندهای که همیشه با گاز پر حرکت میکند، دنده را دیر عوض میکند و اغلب با دور بالا میرود، بهطور معمول باید زودتر به تنظیم فیلر سوپاپ فکر کند.
دو مثال ساده موضوع را روشن میکند. فرض کنید دو هوندا ۱۲۵ همسن دارید. موتور اول با روغن مناسب و تعویض منظم کار میکند و راننده با حوصله و آرام رانندگی میکند. این موتور شاید هر ۸۰۰۰ تا ۹۰۰۰ کیلومتر نیاز به تنظیم مجدد پیدا کند. موتور دوم همیشه با بار یا سرنشین اضافه حرکت میکند، راننده با گاز پر راه میرود و تعویض روغن را گاهی تا ۴۰۰۰ کیلومتر عقب میاندازد. این موتور ممکن است بعد از ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ کیلومتر نیاز به رگلاژ جدید داشته باشد.
حتی استارت سرد مکرر در زمستان هم تأثیر دارد. اگر شما صبحها چند بار استارت میزنید و بلافاصله گاز میدهید، روغن هنوز خوب بالا نرفته است. این رفتار به قطعات سر سوپاپ شوک وارد میکند و در طول زمان، لقیها سریعتر تغییر میکنند. بهتر است بعد از استارت، ۲۰ تا ۳۰ ثانیه به موتور فرصت بدهید. سپس با گاز ملایم حرکت کنید تا فشار ناگهانی به مجموعه سوپاپ وارد نشود.
ترکیب سرویسهای دورهای دیگر با رگلاژ فیلر سوپاپ برای افزایش عمر موتور
اگر شما رگلاژ فیلر سوپاپ را با سایر سرویسهای دورهای ترکیب کنید، هم در وقت صرفهجویی میکنید و هم در هزینه. بهترین زمان برای این کار، وقتی است که درپوشهای سرسیلندر را باز میکنید و به قسمت بالای موتور دسترسی دارید. در همان نوبت، میتوانید شمع را باز کنید، رنگ و وضعیت آن را ببینید و در صورت نیاز تعویض کنید. شمع سالم احتراق کاملتر میدهد و فشار یکنواختتری روی سوپاپها ایجاد میکند.
سرویس فیلتر هوا را هم با این کار هماهنگ کنید. وقتی فیلتر هوا کثیف میشود، موتور هوای کافی نمیکشد و مخلوط سوخت و هوا بههم میخورد. این وضعیت گاهی باعث بد کار کردن موتور و لرزش در دور پایین میشود. شما این لرزش را با صدای فیلر اشتباه میگیرید. اگر در همان نوبت رگلاژ، فیلتر هوا را تمیز یا تعویض کنید، میتوانید دقیقتر تشخیص دهید که صدا از لقی سوپاپ میآید یا از تنظیم نبودن سوخت و هوا.
تعویض روغن و بررسی سطح آن هم باید در همین برنامه قرار بگیرد. قبل از تنظیم دقیق لقی سوپاپ، مطمئن شوید که روغن کافی و تمیز در موتور وجود دارد. روغن کم، صدای مکانیکی موتور را زیاد میکند و ممکن است شما فکر کنید فیلر خیلی شل شده است. وقتی شما همه این موارد را همزمان انجام میدهید، صدای واقعی موتور بعد از سرویس مشخص میشود. این شفافیت به شما کمک میکند در سرویس بعدی راحتتر قضاوت کنید.
بهتر است در هر سرویس فیلر، وضعیت زنجیر سفتکن تایم و زنجیر تایم را هم چک کنید. اگر زنجیر تایم شل باشد، صدای تقتق شبیه صدای فیلر تولید میکند و شما اشتباه تنظیم انجام میدهید. همچنین تنظیم دور آرام کاربراتور را در پایان کار چک کنید. وقتی موتور در دور آرام درست و بدون نوسان کار میکند، تشخیص صدای اضافی از قسمت سوپاپها آسانتر میشود. این ترکیب سرویسها، عمر موتور را بالا میبرد و احتمال تعمیرات سنگین، مثل باز کردن سرسیلندر، را کم میکند.
